Nasz syn pierwszy raz ruszył w podróż, gdy miał równo miesiąc. Wydawało nam się, że to szczyt odwagi, dopóki nie spotkaliśmy pary, która leciała z dziesięciodniowym maluchem. A i to jest być może rekord do pobicia, bo jak twierdzą lekarze, nie ma przeciwwskazań, by lecieć z dzieckiem tygodniowym, czyli właściwie tuż po wyjściu ze szpitala. Taki maluch jest często pasażerem idealnym.

Większość czasu przesypia. Trzeba tylko pamiętać o tym, by podczas startu i lądowania podawać mu coś do picia (najlepiej mleko mamy). Liczy się to, by często przełykał i w ten sposób wyrównywał ciśnienie. Z nieco starszymi podróżnikami jest więcej zachodu. Dlatego przygotowania do drogi należy zacząć dużo wcześniej. Zazwyczaj na początku zastanawiamy się ile nas to będzie kosztować?

Bilet dla niemowlaka

Jeśli latamy zwykłymi liniami lotniczymi, to za dziecko do dwóch lat nie płacimy, a jedynie musimy uregulować opłaty lotniskowe (10-20 proc. ceny biletu). Bonusem jest to, że dziecko ma prawo do własnego bagażu. W tanich liniach obowiązuje zazwyczaj jedna stała opłata za bilet dla niemowlaka. W Wizzair to jest 19 funtów, w Ryanair – 17. Niestety wszystkie rzeczy dziecka musimy zmieścić do naszego bagażu. Za to za darmo przewieziemy wózek, fotelik, albo łóżeczko turystyczne.

Dziecko do dwóch lat nie będzie miało swojego własnego miejsca. Teoretycznie musi siedzieć na kolanach mamy lub taty, przypięty specjalnym pasem. Praktyka, na szczęście jest taka, że  jeśli tylko samolot nie jest wypełniony w stu procentach, rodzice zajmują cały rząd trzech siedzeń. Niektóre miejsca są przystosowane do tego, by przed nimi zamontować specjalną „kołyskę”. Najczęściej takie udogodnienia spotkamy na dłuższych trasach. Warto jest poprosić o to wcześniej, przed wejściem na pokład. W takiej kołysce zmieści się maluch, który ma mniej niż 83 centymetry wzrostu i waży nie więcej niż 14 kilogramów.

Co i gdzie zapakować?

Na podróż musimy spakować się inteligentnie, żeby nie okazało się, że najistotniejsze akcesoria znajdują się w luku bagażowym lub na dnie torby podręcznej. Nasze dziecko, by zniosło podróż w dobrej formie, musi mieć co jeść, pić, powinno być mu ciepło i nie może się nudzić.

Bez problemu weźmiemy na pokład samolotu mleko, soki, wodę, a nawet słoiczki z jedzeniem i lekarstwa (dalej wyjaśnimy jak to zrobić). Na wierzch do bagażu podręcznego włóżmy pieluszki, mokre chusteczki higieniczne i ubranie dla dziecka na zmianę. Warto też pamiętać o bułce lub obwarzanku, żeby maluch miał co gryźć. Niezwykle praktyczny jest lekki, polarowy kocyk. Wbrew pozorom, na pokładzie może być naprawdę przenikliwy ziąb, a klimatyzacja mało komu dobrze służy na zdrowie. Lepiej będzie przykryć dziecko, szczególnie podczas snu. Nie zapomnijmy o rozrywce. Książeczki czy przytulanki to „zestaw obowiązkowy”. Tak jak paracetamol w syropie czy krople do czyszczenia noska.

Na lotnisku

Życie podróżujących rodziców jest i tak wystarczająco trudne, więc korzystajmy gdzie się da ze specjalnych, przeznaczonych dla nas udogodnień. Przede wszystkim z „fast tracków” przy odprawie i specjalnie dedykowanych stanowisk kontroli. Nawet, jeśli nie jest to nigdzie oficjalnie napisane, to większość pracowników linii lotniczych pomaga rodzinom z małymi dziećmi ominąć kolejkę i odprawić się razem z uprzywilejowanymi pasażerami klasy biznes. Każdy, kto próbował stać w kolejce z rozdokazywanym dwulatkiem, czym prędzej przepuści taką rodzinę przed siebie. Jeśli nie mamy śmiałości iść samemu na skróty, można poprosić o pomoc pracownika linii lotniczych. Pomoże nam przejść szybko do odpowiedniego stanowiska odprawy.

Największe kolejki tworzą się zawsze przed skanerami przy wejściu do hali odlotów. Dla rodzin z dziećmi i osób przyjmujących lekarstwa na stałe, jest zazwyczaj przeznaczone jedno ze stanowisk (na lotnisku Chopina w Warszawie, to skaner nr 1). Musimy wyjąć z bagażu podręcznego wszystkie butelki z soczkami, słoiki z jedzeniem itd., położyć je na specjalnych tackach i czekać na wyniki badań laboratoryjnych. Na szczęście niedługo, bo małe laboratorium jest tuż obok skanera. Pracownik ochrony pobierze małą próbkę z każdego słoiczka czy butelki, wrzuci probówki do maszyny i po kilkunastu sekundach jest wynik testu. Czasem dłużej mocujemy się z wózkiem, żeby go złożyć i przepuścić przez skaner. Na niektórych lotniskach duże wózki nie mieszczą się w urządzeniach do kontroli (nam się to zdarzyło w Budapeszcie) i wtedy przechodzimy z nimi przez zwykłą bramkę i są „badane” osobno przez specjalistę od materiałów wybuchowych.

Po przejściu kontroli warto jak najszybciej udać się do gate’u. Znów – jako rodziny z dziećmi mamy przywilej wcześniejszego wejścia na pokład. W tanich liniach, bywa rozmaicie. W Wizzair, gdy jesteśmy z dzieckiem, to „z automatu” zostajemy VIP-ami i mamy możliwość wyboru miejsca. W Ryanairze wszystko zależy od pracowników obsługi, bo Irlandczycy wiążą duże nadzieje ze sprzedażą usług, takich jak „pierwszeństwo wejścia na pokład”, więc rozdawanie przywilejów słabo mieści się w filozofii firmy.

W samolocie

Podczas startu niemowlak musi być przypięty specjalnymi szelkami, do pasa swojej mamy lub taty. Powinniśmy podać dziecku do picia butelkę z wodą lub sokiem, by wyrównać różnicę ciśnień. Idealnie (zdarza się taka sytuacja zbyt rzadko, ale się zdarza), gdyby brzmienie silnika wpłynęło kojąco na nasze dziecko i skłoniło do dłuższej drzemki. Ale lepiej przygotować się na kilka godzin hiperaktywności, usiąść z dzieckiem przy oknie i opowiedzieć o tym, co widzimy, jakie kraje mijamy, jakie żyją tam zwierzęta. Pobudzić wyobraźnię. Kilkulatki mogą liczyć na kolorowanki i małe zabawki, które powinna nam przynieść stewardessa. Warto zapytać, bo czasami dzieci mogą dostać zaproszenie do kabiny pilota (Wizzair ma nawet specjalny program dla najmłodszych – zbiera się pieczątki w lotniczym „paszporcie”).

Współpasażerowie oczywiście marzą o tym, by nasze dziecko całą drogę słodko spało, lub milcząc siedziało na swoim miejscu. To raczej nierealne, a podczas dłuższych przelotów nawet niebezpieczne. Maluch powinien się ruszać, więc jeśli tylko stewardessy nie jeżdżą wózkami z napojami, nie wydają posiłków, ani nie prowadzą sprzedaży towarów z samolotowego sklepiku, możemy wybrać się z dzieckiem na krótki spacer od kabiny pilotów do ogona.

Przewijanie niemowlaków w samolocie też nie powinno nam sprawić kłopotów, o ile jesteśmy w miarę sprawni fizycznie. W toaletach, nad sedesami, są zamontowane składane przewijaki. Korzystanie z nich wymaga pewnej ekwilibrystyki, bo przestrzeni na wszelkie operacje higieniczne jest mało, ale taka jest specyfika wszystkich samolotowych łazienek.

Gdy wszystko zawiedzie

Każdy to kiedyś przeżył. Zamknięta przestrzeń na 10 tys. metrów, dwie godziny do lądowania i drące się w niebogłosy dziecko tuż obok. Nie ma niestety uniwersalnej recepty jak reagować, gdy to nasza pociecha jest koszmarem dla współpasażerów. Ale można próbować takiej sytuacji zaradzić.

Dziecko płacze w samolocie najczęściej ze zmęczenia lub gdy je coś boli. Długi czas oczekiwania w hali odlotów, kontrole, kolejki… To rozdrażnia i męczy. Spróbujmy je wyciszyć przed lotem. Picie przy starcie pozwoli uniknąć bólu uszu, jednak jeśli podejrzewamy, że maluch może cierpieć – pomoże dawka paracetamolu w syropie. Nie zapomnijmy o ulubionym jedzeniu dziecka. Lot, to nie jest dobry moment na kulinarne eksperymenty. Sprawdzają się proste przekąski: bułka, obwarzanek, biszkopt. Łatwiej sprzątnąć okruszki, niż wtartą w fotel czekoladę.

A przede wszystkim poświęćmy dziecku czas i swoją uwagę. Pamiętajmy, że nasz spokój i dobre samopoczucie wpłynie też na nastrój malucha. Warto się postarać, bo gdy już dziecko polubi latanie, będziemy mogli wreszcie się rozluźnić i cieszyć urokami wspólnych podniebnych podróży.

To, że Victoria Beckham wydaje na swoje dzieci fortunę, już wiemy. Okazuje się jednak, że w dzisiejszej Wielkiej Brytanii również wydatki mniej zamożnych rodziców na dzieci są imponujące. Jakiś czas temu głośno było o Leannie Broderick, żyjącej z zasiłków, które niemal w całości przeznacza na swoje dwie córki. Co im kupuje? Na ostatnie święta kilkuletnie dziewczynki dostały po 20 prezentów o łącznej wartości 2.000 funtów.

Sto tysięcy do matury

I wbrew pozorom, to tylko nieco przesadzone wydatki na najmłodsze pokolenie, bo nawet mniej rozrzutni rodzice wydają krocie. Z najnowszych danych wynika, że na Wyspach wychowanie dziecka od urodzenia do ukończenia 21. roku życia wynosi 230 tys. funtów, czyli ponad 10 tysięcy funtów rocznie. Największe wydatki to edukacja (ponad 71 tys.), nianie i przedszkola (61 tys.), jedzenie (18.600), ubrania (10 tys.) i wakacje (15 tys.). Najdrożej jest oczywiście w Londynie (244 tys.), a najtaniej w Walii, gdzie przez 21 lat wydamy już „tylko” 210 tys. funtów.

– Rzeczywiście, na co dzień się tego tak nie czuję, ale z pensji mojej i męża faktycznie ok. 600 funtów miesięcznie idzie na samo dziecko. Ratuje nas głównie to, że na wakacje wysyłamy syna do krewnych w Polsce i że mieszka z nami teściowa, więc nie płaciliśmy nigdy za nianię. Ubrania też dostajemy po dzieciach krewnych z Polski – tłumaczy Mariusz, 29-letni tata 8-letniego Jerzego. Portal dla rodziców BabyCentre wyliczył ostatnio, że średni koszt przedszkola to 177 funtów tygodniowo, a w Londynie nawet dwa razy tyle. W przypadku niani na pełen etat, to już wydatki około 283-380 funtów tygodniowo.

– Jak ktoś nie ma babci czy siostry do pomocy, to musi płacić. Chyba że rzuci pracę, żeby siedzieć z dzieckiem – zgadza się Wiola z Leeds, mama 4-letniego Kubusia. – Zanim zaczęłam pobierać dodatek na dziecko i znalazłam mu przedszkole, zarabiałam 1.700 funtów, z czego 900 funtów płaciłam co miesiąc niani – opowiada.

Szkoła darmowa?

Z chwilą pójścia dziecka do szkoły koszty maleją tylko pozornie. Choć nauka jest teoretycznie darmowa, The Children’s Commission on Poverty wyliczył ostatnio, że koszt uniformów, wycieczek szkolnych, komunikacji, dostępu do komputera, zeszytów i pomocy naukowych rocznie wynosi nawet 800 funtów od dziecka. Ponad połowa z 2 tysięcy biorących w badaniu rodziców przyznała, że na rzecz wydatków na szkołę musieli oszczędzać na jedzeniu, ubraniach czy ogrzewaniu. Wśród osób, które określają się jako ubogie, odsetek ten wzrasta do 95 proc. Organizacja apeluje, by spadły choćby koszty szkolnych mundurków – ich zdaniem drogie modele, których ceny dochodzą w niektórych szkołach do 500 funtów, należałoby zastąpić tymi podstawowymi, za 30 funtów.

Wydajemy coraz więcej

Wydatki na dzieci rosną w zabójczym tempie. Jak wynika z danych, jeszcze 10 lat temu były o… 63 proc. niższe. – Wcale mnie to nie dziwi – zgadza się Marta z Cork, mama 16-letniej Oli i 2-letniej Oliwii. – Przy pierwszej córce pewnych rzeczy w ogóle nie kupowałam, bo nie było takiej potrzeby. Teraz się okazuje, że rodzic, który ich nie kupuje, jest właściwie „wyrodny” – dziwi się. I wymienia, jakie wydatki doszły do jej domowego budżetu w ciągu ostatnich lat.

– Płatne zajęcia dodatkowe – 10 lat temu znajomi by mnie wyśmiali za sam pomysł uczenia 2-latki hiszpańskiego, dziś koleżanki się dziwią, że Oliwka jeszcze nie chodzi na jogę i zajęcia językowe – opowiada. Jogurty z wapniem, witaminy,  eko orzechy piorące i kosmetyki. Prawie nie działają i kosztują fortunę, ale powiedz komuś, że smarujesz dziecko zwykłym kremem tłustym, to powie że oszalałaś! – śmieje się Marta. – Eko warzywa, śpioszki z eko bawełny, chusty do noszenia, maty edukacyjne, roboty kuchenne, elektroniczne nianie… Mogę tak wymieniać jeszcze długo – wzdycha.

W Polsce drożeją zabawki…

Polska pod tym względem powoli „dogania” Wielką Brytanię. Centrum Adama Smitha wylicza, że koszt wychowania nad Wisłą jednego dziecka do 20. roku życia wynosi dziś od 176 do 190 tys. złotych, a dwójki – od 317 do 350 tys. złotych. – Samo darmowe przedszkole kosztuje w Warszawie 400 zł miesięcznie, prywatne – od 1000 zł. Rząd obwinia młodych ludzi o to, że są egoistami i „nie chcą” rodzić dzieci. A ja nie do końca im się dziwię – wzdycha mama 3-letniej Kornelii, warszawianka mieszkająca dziś w Londynie.

Drożeją zabawki, ubrania i książki, jak podkreślają rodzice, w zastraszającym tempie. – 10 lat temu markowa lalka kosztowała 25 zł, dziś ponad 50 zł. Kiedyś mała książeczka kosztowała maksymalnie 15 zł, dziś… minimalnie – mówi Marta. Dodaje, że to głównie z uwagi na dzieci przeniosła się do Wielkiej Brytanii. – Ceny nie są niższe, ale zarobki są wyższe, a państwo bardziej dba o finanse rodziców. To olbrzymia ulga. Nie chodzi tylko o kupowanie coraz to nowszych zabawek, ale po prostu o normalne życie bez zamartwiania się czy kupić jedzenie, czy ubrania dla dzieci – ocenia.

Główne na dziecko do ukończenia przezeń 21 lat:

• edukacja – £71.000
• nianie i przedszkola – £61.000
• żywność – £18.600
• odzież – £10.000
• wakacje – £15.000

Sonia Grodek