Start Brexit Aplikacja o Settled Status: spotkanie informacyjne

Aplikacja o Settled Status: spotkanie informacyjne

371
0

Spotkanie polskiej społeczności i specjalistów z Home Office zajmujących się usprawnieniem procedury aplikowania o status osoby osiedlonej odbyło się w londyńskim POSK. Wydarzenie zorganizowały Ambasada RP w Londynie, Polski Ośrodek Społeczno–Kulturalny, Departament ds. Wyjścia z UE (DExEU) i Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Wielkiej Brytanii (Home Office). 

W czasie spotkania urzędnicy polscy i brytyjscy krok po kroku zaprezentowali proces aplikacji o Settled Status, po czym odpowiedzieli na pytania publiczności.

– Aplikacja o Status Osoby Osiedlonej to temat, który dla wielu Polaków mieszkających na Wyspach nie jest zupełnie jasny. Aby pomóc rodakom w procesie aplikacji i odpowiedzieć na wszelkie nurtujące ich pytania, zdecydowaliśmy się wspólnie z naszymi brytyjskimi partnerami, zorganizować to właśnie spotkanie informacyjne – mówi Arkady Rzegocki, ambasador RP w Londynie – Proces wyjścia powoduje sporo zamieszania i sporo niepewności wśród obywateli Unii Europejskiej. 

Jak zaznaczył podczas spotkania ambasador Rzegocki, przygotowanie społeczeństwa do aplikacji jest ogromnym wyzwaniem organizacyjnym. Zwłaszcza dotarcie z informacją do rzeszy Polaków rozrzuconych po całym terytorium Wielkiej Brytanii wydaje się być trudne i niezbędne. A jak przekonywali organizatorzy spotkania wiele osób nie zdaje sobie sprawy z tego, że po grudniu 2020 może mieć problemy z udowodnieniem swoich praw do edukacji, służby zdrowia i innych ważnych kwestii życiowych. Tymczasem aplikowanie nie jest skomplikowane, a Home Office współpracuje z polonijnymi organizacjami, które wspierają wszystkich mających trudności lub obawy z przejściem przez proces aplikacyjny.

Jednym z celów spotkania było pokazanie problemów i kłopotów, na jakie napotykają Polacy przy próbie aplikowania o status osoby osiedlonej.

Uczestnicy spotkania obejrzeli i wysłuchali prezentacji przygotowanej przez Home Office z ogólnymi informacjami o systemie osiedleńczym, a następnie za pomocą slajdów przeprowadzeni zostali przez cały proces aplikowania, poznając jego poszczególne etapy oraz dowiadując się jak i dlaczego wypełniać kolejne elementy aplikacji. 

Część merytoryczna rozpoczęła się od rozwiania wątpliwości czym jest schemat statusu osoby osiedlonej i dlaczego jako obywatele musimy aplikować. 

Po wyjściu WB z UE przestanie obowiązywać m. in. dyrektywa unijna 2004/38 mówiąca o swobodnym przepływie osób. W związku z tym Wielka Brytania będzie posiadać swobodę w sprawie krajowych przepisów emigracyjnych. Settlement Scheme utworzono, aby uregulować prawa obywateli EU mieszkających w UK oraz ich rodzin i zagwarantować im takie same prawa, jakie mieli przed potencjalnym wyjściem Wielkiej Brytanii ze wspólnoty. Co ważne, stworzony przez Brytyjczyków algorytm postępowania opiera się na przesłankach, aby ten status przyznać, a nie odmówić. Oznacza to, że urzędnicy i caseworkerzy skupiają się na pozytywnych aspektach dokumentów składanych przez aplikującego, aby ten status przyznać, a nie aby wniosek odrzucić. 

Każdy obywatel, który chce pozostać w Wielkiej Brytanii po brexicie powinien złożyć wniosek o przyznanie statusu osoby osiedlonej. Również te osoby, które mają obecnie status rezydenta. 

– Wielu osobom wydaje się, że nie muszą składać takiego wniosku, tymczasem rezydentura wydawana jest na podstawie unijnych przepisów, które przestaną obowiązywać wraz z wyjściem Wielkiej Brytanii ze Wspólnoty Europejskiej. Te przepisy nie będą już obowiązywać i konieczne będzie wówczas ponowne potwierdzenie swojego statusu – wyjaśniali eksperci. – Ale to z kolei oznacza, że osoby, które już spełniły warunek niezbędny do uzyskania rezydentury (pięcioletni pobyt w Wielkiej Brytanii) to dla nich zdobycie statusu osoby osiedlonej będzie prostą formalnością. 

Tylko osoby z brytyjskim obywatelstwem nie muszą tego wniosku składać.

Wniosek jest darmowy a aplikacja jest podzielona na trzy etapy. 

I etap – potwierdzenie tożsamości. – trzy możliwości – możemy skorzystać z aplikacji mobilnej i z jej pomocą zeskanować swój dokument biometryczny (paszport) i w ten sposób potwierdzić swoją tożsamość bez konieczności wysyłania dokumentu pocztą do Home Office. Jeśli nie możemy mobilnie, możemy wypełnić aplikację przez internet i wysłać dokument pocztą do HO. Trzecim sposobem potwierdzenia swojej tożsamości jest wizyta w miejscu wyposażonym w skaner dokumentów tożsamości. Tych punktów jest stosunkowo dużo na terenie Wielkiej Brytanii, są zwykle prowadzone przez brytyjskie władze lokalne.

II etap – to potwierdzenie swojego pobytu w Wielkiej Brytanii – pięcioletniego lub krótszego. Najłatwiej jest ten pobyt udowodnić podając swój numer NIN. 

III etap – oświadczenie o niekaralności. Aplikacja pyta, czy wnioskodawca był karany. 

Po wypełnieniu wniosku można uzyskać dwa różne statusy – osoby osiedlonej i tymczasowy status osoby osiedlonej. 

Do tej pory Home Office rozpatrzył ponad półtora miliona wniosków. Polacy wypełnili 350 tys. aplikacji. Przyznano 61% statusów osoby osiedlonej i 38% tymczasowego statusu osoby osiedlonej. Władze lokalne stworzyły ponad 300 punktów cyfrowego wsparcia przy aplikowaniu mające na celu udostępnić skanery dla osób, które nie mają możliwości aplikowania za pomocą smartfona i nie chcą wysyłać paszportu do Home Office. Home Office przyznało też w pierwszym etapie wsparcia procesu aplikacji 9 mln dla organizacji mających pomagać osobom z trudnościami społecznych, które nie potrafią samodzielnie wypełnić wniosku lub mają z tym trudność.

Jeśli po wypełnieniu aplikacji, nie sa wymagane dodatkowe dokumenty potwierdzające długość zamieszkiwania w Wielkiej Brytanii, to na decyzję po złożeniu wniosku średnio będziemy czekać pięć dni.

Algorytm aplikacji połączony jest z bazą danych NIN i sprawdza ze wskazaniami związanymi z NIN. Jeżeli system nie pobierze z dostępnej bazy danych informacji o 5 letnim pobycie, przejdzie automatycznie na poziom decyzji o tymczasowym statusie osoby osiedlonej ale aby taką decyzję algorytmu przyjąć, potrzebna jest nasza zgoda w postaci kliknięcia w odpowiednim miejscu do wyboru. Jeśli nie zgodzimy się na tymczasowy status osoby osiedlonej, bo mamy pewność, że przebywamy w Wielkiej Brytanii wymagane 5 lat, nie powinniśmy udzielać zgody w aplikacji na status tymczasowy. Aplikacja pokazuje na tym etapie wiadomość „nasze dane pokazują, że byłeś w tym kraju mniej niż 5 lat. Czy ta sytuacja rzeczywiście dotyczy ciebie?”. Jako odpowiedź mamy dwie opcje do zaznaczenia.

Opcja pierwsza to „faktycznie byłem w tym kraju mniej niż 5 lat” oraz opcja druga „jestem w tym kraju dłużej niż 5 lat i jestem uprawniony do otrzymania statusu osoby osiedlonej”. Jeśli osoba aplikująca nie zgadza się z tym, co system automatycznie pobrał z bazy związanej z NIN, trzeba z własnej inicjatywy załadować więcej dokumentów potwierdzających długość naszego pobytu w Wielkiej Brytanii. Dla przykładu osobę samozatrudnioną, która składa dokumenty do urzędu skarbowego raz do roku, system odczytuje, że przebywa w Wielkiej Brytanii jeden miesiąc w roku. W takim przypadku trzeba pobyt w UK udowodnić innymi, pomocniczymi dokumentami. 

Wachlarz dokumentów, które można dołączyć jest nieograniczony i bardzo szeroki, np. możemy dostarczyć umowę wynajmu mieszkania, umowę z bankiem, wizyty u GP.

Aby pomagać osobom z problemami w aplikowaniu, pnad 50 organizacji otrzymało wsparcie finansowe z łącznego budżetu 9 milionów GBP. Z tej puli pieniędzy powstały też polskojęzyczne punkty pomocy w aplikowaniu o status osoby osiedlonej. Dodatkowo powstało 300 ośrodków, które oferują wsparcie telefoniczne, wsparcie w skanowaniu dokumentów przy potwierdzaniu tożsamości. Najprościej je znaleźć pytając w lokalnym urzędzie miasta lub gminy, ponieważ tam najczęściej się one znajdują.  

Jeśli Wielka Brytania wyjdzie bez umowy termin aplikowania upływa 31 grudnia 2020 roku. Jeśli wyjście nastąpi na podstawie umowy, termin będzie dłuższy o pół roku upłynie 30 czerwca 2021. 

Po takim wyjaśnieniu procedury aplikacji nastąpiła sesja pytań, które dotyczyły konkretnych przypadków, najczęściej związanych z własną historią pobytu w Wielkiej Brytanii.

Spotkanie było bezpłatne i było tłumaczone na język polski. Z prezentowanych informacji skorzystało ponad 100 osób.