Start Wiadomości Szekspir wciąż aktualny

Szekspir wciąż aktualny

461
0
PODZIEL SIĘ

Setki tysięcy ludzi na całym świecie zapytani o największą ikonę brytyjskiej kultury zapytaliby pewnie: William Szekspir. Nie ma się więc o dziwić, że z okazji 400-lecia śmierci tego wybitnego dramatopisarza, przypadającego właśnie w 2016, w wielu miejscach na świecie przygotowano cykl wydarzeń upamiętniających tego wielkiego pisarza.

Jednym z nich jest miedzy innymi możliwość oglądania największych dzieł angielskiego pisarza dzięki transmisji przedstawień granych w największych i najlepszych brytyjskich teatrach. Z takim projektem ruszyła British Council, instytucja reprezentująca Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, która zatrudnia 7000 osób w ponad 100 krajach.

Benedict w głównej roli

– Shakespeare Lives jest zaproszeniem skierowanym do całego świata. British Council zachęca do włączenia się w obchody poprzez uczestnictwo w wydarzeniach online oraz obcowanie z twórczością Szekspira na scenie, w filmie, w galeriach i szkołach. Program ma dotrzeć do ponad miliarda ludzi na całym świecie. British Council oraz Ambasady Brytyjskie w ramach kampanii GREAT pracują wraz z przedstawicielami brytyjskich teatrów i muzeów nad nowymi adaptacjami sztuk, ekranizacjami filmowymi, publicznym odczytami oraz materiałami edukacyjnymi dla szkół i osób uczących się języka angielskiego w każdym wieku, w Wielkiej Brytanii i na całym świecie – informuje britishcouncil.pl.

Dzięki temu programowi spektakle mogą oglądać widzowie mieszkający np. w Polsce – w tym m.in. retransmisję „Hamleta” z National Theatre (w roli głównej pojawił się nominowany do Oscara Benedict Cumberbatch). Warto wspomnieć, że gdy tylko ogłoszono, że ten brytyjski aktor (znany przede wszystkim jako Sherlock Holmes z produkcji BBC) wcieli się w postać Hamleta, a bilety trafiły do sprzedaży, rozeszły się one jak świeże bułeczki. Nie ma się co dziwić – jedna z najbardziej znanych brytyjskich scen, jedna z popularniejszych na świecie sztuk teatralnych najlepszego brytyjskiego dramatopisarza i aktor od kilku lat nie schodzący z czołówki najciekawszych aktorów – to musiał być przepis na sukces. A przecież to tylko jeden spektakl, w jednym teatrze.

Z kronik królewskich

Program upamiętniający 400-lecie śmierci Szekspira to nie tylko możliwość oglądania najlepszych brytyjskich spektakli. To także kurs online przeznaczony dla osób uczących się języka, skupiający się na głównych tematach i postaciach ze sztuk Szekspira, tournée poetów z Royal Society of Literature występujących z reinterpretacją „Sonetów”, a także program edukacyjny opracowany wspólnie z Royal Shakespeare Company, z którego ma korzystać 25000 szkół, a którego zagadnienia mają nawiązywać do nadal aktualnych tematów ze sztuk angielskiego dramaturga.

To jednak nie wszystko. Choć niespełna dwa lata temu, w 2014 roku, obchodziliśmy 450 rocznicę urodzin pisarza, pomysłów na upamiętnienie go w tym roku także nie zabrakło. W trasę ruszyła bowiem między innymi produkcja „DruidShakespeare”, powstała dzięki współpracy Lincoln Centre Festival NYC oraz irlandzkiego Druid Theatre. To kilkugodzinny spektakl złożony z jego mniej znanych kronik królewskich – „Ryszard II”, „Henryk IV” cz. 1. i 2. i „Henryk V”.

Miłość i zemsta

Nie wiadomo, czy reżyser film „Makbet” wiedział o dwóch tak hucznie obchodzonych rocznicach związanych z Szekspirem, ale efekt pozostaje ten sam – w 2015 roku na ekrany kinowe weszła kolejna produkcja opowiadająca o tym, jak miłość do władzy pcha ludzi na granice człowieczeństwa. – „Makbet” jest tak popularną sztuką, że nie da się adaptując ją, uciec od oczekiwań innych. Każdy ma jakieś wyobrażenie na temat tego, jak powinna wyglądać. Postanowiliśmy się na tym nie skupiać, tylko szukać prawdy w tym procesie, skoncentrować na emocjach, intymnej atmosferze między aktorami, zbudowaniu naturalnej więzi między nimi. Chcieliśmy poczuć niesamowitą atmosferę szkockiej natury – mówił w jednym z wywiadów reżyser filmu, Justin Kurzel.

W kwietniowy weekend

Wydarzeń upamiętniających tę rocznicę nie mogło zabraknąć także w Londynie, z jego teatrami (nie tylko na West Endzie) i najlepszymi aktorami. Jednym z takich miejsc jest The Globe, który w wiosenny weekend 23-24 kwietnia zorganizuje pokazy krótkich, 10-minutowych filmów, które będą wyświetlane na ekranach ustawionych od Westminster po Tower Bridge. Każdy z 37 filmów (tyle sztuk miał napisać stradfordczyk) na tej 2,5-milowej trasie (The Complete Walk) będzie opowiadał o najważniejszych aspektach wybranych sztuk Szekspira. Co ciekawe, każdy z nich był nakręcony w miejscu, o którym opowiada dana sztuka (np. „Kupiec wenecki” – w jednej z weneckich dzielnic). Na ekranach zobaczymy takich aktorów jak m.in. Tom Burke, David Burke, Ben Miles, James Norton, Jamie Parker czy Olivia Williams. Pokazy są bezpłatne i można się do nich przyłączyć w każdej chwili.

W brytyjskim parlamencie

Regułą jest, że teatry nie wzbraniają się przed sztukami szekspirowskimi i przenoszą je na deski w mniej lub bardziej oryginalny sposób. Nie inaczej jest i w Londynie, co ma swoje i dobre i złe strony. – Smutna prawda jest taka, że i w tym roku w Londynie nie zabraknie wielu nudnych powtórek. To, że Szekspir jest autorem sztuki wcale nie oznacza, że reżyserowi uda się umiejętnie przenieść ją na deski teatru. Mamy na swoim koncie więcej adaptacji jego dzieł niż jakiekolwiek inne państwo na świecie. Powód jest jeden – reżyserzy biorą się za niego nie dlatego, że czują nagłą i pilną potrzebę, ale dlatego, że czują, że tak powinni – pisał na początku tego roku „The Guardian”.

Choć ta analiza nie brzmi optymistycznie, nie wzięła się znikąd, bo żeby pokazać szekspirowską sztukę na nowo – a nie tylko – „poprawnie” –, rzeczywiście trzeba się napracować. Co więc zobaczyć? „The Guardian” poleca m.in. „A Midsummer Night’s Dream: A Play for the Nation” w reżyserii Erici Whyman (Royal Shakespeare). Co ciekawe, do produkcji zaangażowano tak aktorów z Royal Shakespeare Company, jak i teatrów amatorskich z UK.

Ciekawą alternatywą do tradycyjnie wystawianych sztuk może być także produkcja „Opehelias Zimmer”, wystawiana w Royal Court Theatre w maju (przy współpracy z berlińskim teatrem Schaubühne). Za reżyserię odpowiada Katie Mitchell. W tym dramacie pierwszoplanową rolę odgrywa Ofelia, bohaterka znana z „Hamleta”, targana sprzecznościami związanymi z posłuszeństwem wobec ojca, a miłością do jednego z najbardziej znanych szekspirowskich bohaterów.

Od dramaturga nie uciekają też brytyjscy politycy – 23 kwietnia (dzień – według najbardziej prawdopodobnych badań – urodzin i śmierci pisarza) w Pałacu Westminsterskim zostanie pokazany spektakl „Ryszard III” w reżyserii Jacka Gamble i Quentina Berouda. Kilka dni później (3-7 maja) spektakl będzie można obejrzeć w Acola Theatre.

Nie od dziś wiadomo, że repertuar brytyjskich teatrów w dużej mierze opiera się i na Szekspirze, i na sztukach, które do niego nawiązują. Nie można się temu dziwić – stratfordczyk nie bez powodu jest uznawany za jednego z najwybitniejszych pisarzy na świecie, dzięki niemu rozwinął się także teatr elżbietański. Od lat jest on też jednym z największych powodów do dumy dla Anglików – tylu przekładów na inne języki i tylu nawiązań do swoich dzieł nie ma chyba nikt.

O kunszcie

  • Wszelkie próby napisania czegoś, co prześcignęłoby te pierwowzory okazują się daremne. Było bardzo wiele utworów pisanych na podobnych motywach, jednak żaden z nich nie przekroczył tego poziomu refleksji filozoficznej i egzystencjalnej oraz poziomu poetyckiego, jaki w swoich dramatach osiągnął Szekspir. (Tomasz Miłkowski, historyk literatury)
  • Szekspir zajmował się nie małością, ale wielkością człowieka i jego emocjami. Ja nabieram do pisarza coraz większego szacunku (Jerzy Trela, aktor)
  • Szekspir wciąż jest bardzo osobistym doświadczeniem dla reżysera, a przysłowiowe lustro, przystawiane światu i publiczności cały czas jest krystalicznie czyste i perwersyjnie ostre (Krzysztof Garbaczewski (reżyser teatralny, scenograf)

Dzieła (wybrane):

  • Ryszard III (King Richard III; 1590–1593)
  • Poskromienie złośnicy (The Taming of The Shrew; 1594)
  • Sen nocy letniej (A Midsummer Night’s Dream; 1595)
  • Kupiec wenecki (The Merchant of Venice; 1596)
  • Romeo i Julia (Romeo and Juliet; 1595)
  • Hamlet (Hamlet, Prince of Denmark; 1600)
  • Otello (Othello; 1605)
  • Król Lear (King Lear; 1605)
  • Makbet (Macbeth; 1606)
  • Wszystko dobre, co się dobrze kończy (All’s Well That Ends Well; 1602–1603)